ภาวะยาเคมีบำบัดรั่วออกนอกหลอดเลือด (Extravasation) เป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบได้ไม่บ่อยแต่ รุนแรง อาจก่อให้เกิดการอักเสบ เนื้อตาย ความเสียหายของผิวหนังและเนื้อเยื่อรอบหลอดเลือด จนส่งผล กระทบต่อการรักษามะเร็ง และคุณภาพชีวิตผู้ป่วย เภสัชกรมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในทีมสหสาขาวิชาชีพ สามารถมีส่วนร่วมในการประเมินความเสี่ยง การแยกโรค ให้คำแนะนำด้านการป้องกันและกำหนดโปรโตคอล การบริหารยาเคมีบำบัดอย่างเหมาะสม และร่วมจัดการเมื่อเกิดเหตุอย่างทันท่วงที โดยเฉพาะการระบุชนิด ของยาเคมีบำบัด การใช้ยาต้านพิษและการประคบอุณหภูมิที่เหมาะสมกับตัวยาแต่ละชนิด โดยประยุกต์องค์ ความรู้จากแนวทางการรักษาฉบับใหม่ของสมาคมพยาบาลมะเร็งแห่งสหรัฐอเมริกา (Oncology Nursing Society; ONS) และสมาคมมะเร็งวิทยาคลินิกแห่งสหรัฐอเมริกา (American Society of Clinical Oncology; ASCO) Guideline on the Management of Antineoplastic Extravasation ในปี ค.ศ. 2025 กับบริบทของประเทศไทย บทความนี้สรุปหลักฐานเชิงประจักษ์ปัจจุบันเกี่ยวกับอุบัติการณ์ การวินิจฉัยแยกโรค การแบ่งความรุนแรง การจำแนกประเภทของยาเคมีบำบัดตามคุณสมบัติ การระคายเคืองต่อหลอดเลือด ปัจจัย เสี่ยง แนวทางการป้องกัน การจัดการเมื่อเกิดเหตุ การเลือกยาต้านพิษ และการประคบอุณหภูมิ การประเมิน และการติดตาม รวมถึงการส่งต่อศัลยกรรม โดยเน้นย้ำบทบาทของเภสัชกรในทุกระยะ ของการดูแลผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับยาเคมีบำบัด เพื่อประสิทธิภาพและความปลอดภัยสูงสุด

ยาเคมีบำบัด, ภาวะยาเคมีบำบัดรั่วออกนอกหลอดเลือด, Extravasation, การป้องกัน, ยาต้านพิษ