บทความวิชาการ
การเปลี่ยนสีของสารละลาย เอ็น-อะเซทิลซิสเทอีนสำหรับให้ทางหลอดเลือดดำ: กลไกทางเคมี ความคงตัว และผลกระทบต่อการใช้งานทางคลินิก
ชื่อบทความ การเปลี่ยนสีของสารละลาย เอ็น-อะเซทิลซิสเทอีนสำหรับให้ทางหลอดเลือดดำ: กลไกทางเคมี ความคงตัว และผลกระทบต่อการใช้งานทางคลินิก
ผู้เขียนบทความ รองศาสตราจารย์ ดร.ภญ.ทัศนา พิทักษ์สุธีพงศ์,ภาควิชา เทคโนโลยีเภสัชกรรม และผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ภก.เรืองวิทย์ กิจบรรณเดช ภาควิชา เภสัชเคมีและเภสัชเวท คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร
สถาบันหลัก คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร
รหัสกิจกรรม 1007-1-000-008-07-2569
ผู้ผลิตบทความ คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร
การเผยแพร่บทความ ผู้ประกอบวิชาชีพทุกคน 
วันที่ได้รับการรับรอง 14 ก.ค. 2569
วันที่หมดอายุ 13 ก.ค. 2570
หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง 2.5 หน่วยกิต
บทคัดย่อ
เอ็น-อะเซทิลซิสเทอีน (N-acetylcysteine; NAC) เป็นยาหลักในการรักษาภาวะพิษจากพาราเซตามอล ทำหน้าที่เป็นสารตั้งต้นในการสร้างกลูตาไธโอน (glutathione) ในตับ และจับกับสารเมแทบอไลต์ที่ว่องไวต่อปฏิกิริยา (reactive metabolite) คือ N-acetyl-p-benzoquinone imine (NAPQI) อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัติทางคลินิก พบว่าหลังการเตรียมสารละลาย NAC สำหรับให้ทางหลอดเลือดดำ อาจเกิดการเปลี่ยนจากไม่มีสีเป็นสีชมพูหรือม่วงอ่อน ๆ ซึ่งก่อให้เกิดข้อสงสัยเกี่ยวกับความคงตัวและความปลอดภัยของยา บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายกลไกการเปลี่ยนสีของ NAC ในมุมมองทางวิทยาศาสตร์เภสัชกรรมและเภสัชเคมี รวมถึงประเมินผลกระทบต่อประสิทธิภาพทางคลินิก โดยอาศัยข้อมูลจากกรณีศึกษาและการทบทวนวรรณกรรม พบว่าการเปลี่ยนสีดังกล่าวมีความสัมพันธ์กับปฏิกิริยาออกซิเดชัน (oxidation) ของหมู่ไธออล (thiol) ซึ่งนำไปสู่การเกิด N,N’-diacetylcystine (DiNAC) โดยมีปัจจัยเร่งสำคัญ ได้แก่ ออกซิเจน ค่าความเป็นกรด-ด่าง อุณหภูมิ และสภาวะแวดล้อมในการเก็บรักษา ๆ แม้ว่า เอกสารกำกับยาจะระบุว่าการเปลี่ยนสีนี้ไม่มีผลต่อคุณภาพของผลิตภัณฑ์ เนื่องจากยังมี NAC คงเหลือในปริมาณที่เพียงพอ และ DiNAC ถูกเปลี่ยนกลับเป็น NAC และในที่สุดกลายเป็นกรดอะมิโน cysteine ซึ่งเป็นสารตั้งต้นในกระบวนการสังเคราะห์ glutathioneได้ อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนสีที่รุนแรงขึ้น อาจส่งผลต่อประสิทธิภาพและความปลอดภัยของยา ดังนั้น ในทางปฏิบัติ ควรเลือกใช้ตัวทำละลายที่
คำสำคัญ
การเปลี่ยนสีของสารละลาย เอ็น-อะเซทิลซิสเทอีนสำหรับให้ทางหลอดเลือดดำ: กลไกทางเคมี ความคงตัว และผลกระทบต่อการใช้งานทางคลินิก