ความก้าวหน้าขององค์ความรู้ด้านไมโครไบโอมของมนุษย์ (human microbiome) ส่งผลให้ผลิตภัณฑ์กลุ่มไบโอติก (biotics) ได้แก่ prebiotics, probiotics และ postbiotics ได้รับความสนใจเพิ่มขึ้นทั้งในงานวิจัยและการประยุกต์ใช้ทางคลินิก บทความนี้จึงนำเสนอองค์ความรู้ปัจจุบันเกี่ยวกับบทบาทของ gut microbiome, probiotics, prebiotics และ postbiotics ครอบคลุมตั้งแต่นิยาม กลไกการออกฤทธิ์ และประโยชน์ต่อสุขภาพ สืบเนื่องจากข้อจำกัดของการใช้ probiotics เช่น ความคงตัวของเชื้อ ความมีชีวิตของจุลชีพระหว่างการเก็บรักษา และความปลอดภัยในผู้ป่วยบางกลุ่ม ทำให้เกิดความสนใจต่อ postbiotics มากขึ้น โดยนิยาม postbiotics หมายถึงองค์ประกอบของจุลชีพที่ไม่มีชีวิตและ/หรือสารเมแทบอไลต์ที่ก่อให้เกิดประโยชน์ต่อสุขภาพ ดังนั้นบทความนี้จึงได้รวบรวมข้อมูลการประยุกต์ใช้ทางคลินิกในโรคที่มีหลักฐานสนับสนุน ได้แก่ ผลต่อสุขภาพทางเดินอาหาร ผลต่อสุขภาพทางเดินหายใจ ผลต่อโรคภูมิแพ้และภูมิคุ้มกัน และผลต่อสุขภาพทางเมแทบอลิก เป็นต้น รวมถึงประเด็นสำคัญเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ heat-killed probiotics และ postbiotics นอกจากนี้ยังนำเสนอแนวทางสำหรับเภสัชกรในการเลือกผลิตภัณฑ์ การอ่านฉลาก และการให้คำแนะนำแก่ผู้ป่วยบนพื้นฐานของหลักฐานเชิงประจักษ์ (evidence-based practice) เพื่อส่งเสริมการใช้ผลิตภัณฑ์กลุ่มไบโอติกอย่างสมเหตุผล ปลอดภัย และเหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย อันจะนำไปสู่การเพิ่มคุณภาพการดูแลผู้ป่วยในยุคของ microbiome-based medicine และ personalized healthcare

ไมโครไบโอม, จุลชีพในลำไส้, พรีไบโอติก, โพรไบโอติก, โพสต์ไบโอติก