บทคัดย่อ
โรคข้อเข่าเสื่อม (Osteoarthritis) เป็นโรคเรื้อรังของข้อที่ส่งผลต่อความสามารถในการเคลื่อนไหว คุณภาพชีวิต และภาระค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพ การรักษาในปัจจุบันจึงมุ่งทั้งการลดอาการปวด การคงสมรรถภาพของข้อ และการชะลอการดำเนินโรคทั้งวิธีไม่ใช้ยาและวิธีการใช้ยาอย่างเหมาะสม Prescription crystalline glucosamine sulfate (pCGS) เป็นยา กลุ่ม symptomatic slow-acting drugs for osteoarthritis ที่มีการศึกษาทางคลินิกอย่างต่อเนื่อง บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทบทวนกลไกการออกฤทธิ์ ความแตกต่างระหว่างตำรับ หลักฐานด้านประสิทธิผล และความปลอดภัยของ pCGS ในโรคข้อเสื่อม หลักฐานก่อนคลินิกแสดงว่า glucosamine sulfate อาจส่งเสริมการสังเคราะห์องค์ประกอบของเมทริกซ์กระดูกอ่อน และลดการส่งสัญญาณผ่าน NF-κB ตลอดจนการสร้างสารก่อการอักเสบและเอนไซม์ที่เกี่ยวข้องกับการสลายเมทริกซ์ อย่างไรก็ตาม กลไกดังกล่าวส่วนใหญ่อาศัยข้อมูลจากการศึกษาในหลอดทดลอง การศึกษาทางคลินิกพบว่า pCGS ขนาด 1,500 มิลลิกรัม วันละครั้ง อาจช่วยลดอาการและเพิ่มสัดส่วนผู้ตอบสนองต่อการรักษาเมื่อเทียบกับยาหลอก แต่ผลการศึกษาโดยเฉลี่ยค่อนข้างเล็กและอาจไม่ถึงระดับที่มีความหมายทางคลินิกในทุกผลลัพธ์ การศึกษาระยะ 3 ปีบางฉบับและการวิเคราะห์อภิมานบางส่วนสนับสนุนผลในการชะลอการแคบลงของช่องว่างข้อ แต่หลักฐานยังอาศัยการศึกษาจำนวนจำกัดและให้ผลไม่สอดคล้องกันในแต่ละแนวทางเวชปฏิบัติจึงมีข้อเสนอแนะต่างกัน โดย ESCEO 2019 สนับสนุนการเลือกใช้ pCGS ขณะที่ NICE, OARSI และ ACR ไม่แนะนำ glucosamine และ AAOS ระบุว่าอาจพิจารณาใช้ได้โดยมีหลักฐานไม่สม่ำเสมอ ด้านความปลอดภัยมีรายงานการเกิดอาการคลื่นไส้ ปวดท้อง อาหารไม่ย่อย ท้องอืด ท้องผูก และท้องเสีย โดยไม่พบอาการไม่พึงประสงค์ที่รุนแรงและไม่พบสัญญาณความเสี่ยงสำคัญต่อความดันโลหิต ระดับไขมัน หรือระดับน้ำตาลจากข้อมูลการศึกษาระยะยาว ดังนั้น การเลือกใช้ pCGS ควรพิจารณาเฉพาะผลิตภัณฑ์ที่มีมาตรฐานและหลักฐานรองรับ ร่วมกับการประเมินประโยชน์ ความปลอดภัย ความต้องการของผู้ป่วย และข้อจำกัดของหลักฐานอย่างเป็นรายบุคคล